Szczyt w Mar-a-Lago: Geopolityczne mechanizmy i scenariusze spotkania Trump-Zełenski

Fot. AKPA

Rozmowa Trumpa i Zełeńskiego w Mar-a-Lago 

W rezydencji Mar-a-Lago na Florydzie doszło do jednego z najbardziej wyczekiwanych spotkań na mapie współczesnej geopolityki. Prezydent-elekt Stanów Zjednoczonych, Donald Trump, przyjął prezydenta Ukrainy, Wołodymyra Zełenskiego. Choć formalna inauguracja Trumpa nastąpi dopiero w styczniu, dynamika rozmów w Palm Beach sugeruje, że proces kształtowania nowej architektury bezpieczeństwa w Europie Wschodniej już się rozpoczął. Spotkanie, opóźnione o blisko pół godziny, nie było jedynie kurtuazyjną wizytą, lecz próbą zdefiniowania parametrów porozumienia, które według obu stron jest bliskie finalizacji w 90 procentach.

Definicja kluczowych pojęć

• Gwarancje bezpieczeństwa: Prawne i militarne zobowiązania państw trzecich do ochrony suwerenności danego kraju w przypadku agresji. W kontekście Ukrainy są one alternatywą lub etapem przejściowym przed pełnym członkostwem w NATO.
• Zamrożenie konfliktu: Scenariusz, w którym działania zbrojne ustają bez formalnego traktatu pokojowego, często wzdłuż obecnej linii frontu (analogia do modelu koreańskiego).

Analiza „90 procent”: Co kryje się w brakującym fragmencie?

Wołodymyr Zełenski zadeklarował, że plan pokojowy jest gotowy w 90 procentach. W języku dyplomacji oznacza to, że kwestie techniczne i ogólne ramy współpracy zostały nakreślone, jednak pozostałe 10 procent stanowi zazwyczaj „jądro sporu” - kwestie terytorialne, status Krymu oraz konkretny kształt wspomnianych gwarancji bezpieczeństwa. Donald Trump, zachowując swoją charakterystyczną retorykę „deal-makera”, podkreślił, że rozwiązanie musi być „korzystne dla wszystkich”, co w praktyce oznacza konieczność znalezienia punktu przecięcia między ukraińską suwerennością a rosyjskimi żądaniami strefy wpływów.

Mechanizm negocjacyjny Trumpa: Analitycy wskazują na model „pokoju poprzez siłę” (Peace through Strength). Trump operuje narracją o nieuchronności porozumienia, jednocześnie unikając konkretów dotyczących ustępstw, co ma na celu utrzymanie obu stron konfliktu w niepewności (strategic ambiguity).

Perspektywy i kontrapunkty: Krytyka gen. Romana Polko

Nie wszyscy obserwatorzy podzielają optymizm płynący z Florydy. Głosy krytyczne, reprezentowane m.in. przez gen. Romana Polko, byłego dowódcę jednostki GROM, wskazują na ryzyko „przedmiotowego traktowania” Ukrainy. Według generała, obecne rozmowy mogą być elementem politycznego spektaklu, w którym realne cele Rosji - kapitulacja Kijowa i demilitaryzacja - pozostają niezmienne mimo deklaracji Trumpa.

Geopolityczny trójkąt: USA, Ukraina i Europa

Ważnym aspektem spotkania w Mar-a-Lago jest rola liderów europejskich. Donald Tusk, Keir Starmer oraz inni przywódcy UE są w stałym kontakcie z Zełenskim. Trump zapowiedział, że po rozmowie z prezydentem Ukrainy skontaktuje się z Europą, a następnie z Władimirem Putinem. Sugeruje to próbę przywrócenia USA roli głównego arbitra, co może prowadzić do marginalizacji dotychczasowych formatów negocjacyjnych (takich jak nieistniejący już format normandzki).

Implikacje dla bezpieczeństwa regionalnego:

1. Presja na Europę: Jeśli Trump wypracuje zarys porozumienia, państwa europejskie (w tym Polska) mogą zostać postawione przed faktem dokonanym w kwestii finansowania odbudowy lub wysłania sił rozjemczych.
2. Sankcje jako karta przetargowa: Trump może wykorzystać potencjalne poluzowanie sankcji nałożonych na Rosję jako główny argument skłaniający Putina do ustępstw terytorialnych.
3. Test jedności NATO: Rozmowy o gwarancjach bezpieczeństwa poza strukturami NATO mogą osłabić spójność Sojuszu, jeśli zostaną zinterpretowane jako tworzenie „bezpieczeństwa dwóch prędkości”.

Podsumowanie i możliwe scenariusze

Spotkanie na Florydzie jest sygnałem, że dyplomacja „ostatniej szansy” wchodzi w fazę wykonawczą. Choć retoryka Donalda Trumpa bywa postrzegana jako populistyczna, faktem jest, że oba kraje - USA i Ukraina - dążą do zakończenia fazy wysokiej intensywności konfliktu przed końcem roku kalendarzowego. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem krótkoterminowym jest próba wypracowania wstępnego memorandum, które „zamrozi” linię frontu w zamian za potężne wsparcie gospodarcze dla Ukrainy i ograniczone gwarancje militarne. Pytaniem otwartym pozostaje, czy Władimir Putin, który niedawno groził dalszą eskalacją, uzna ofertę Trumpa za wystarczającą, by zrezygnować z totalnych celów wojennych.